Đạo đức công bộc nhìn từ vụ “ván cờ tiền tỷ”

    Lương công chức thấp & hội chứng “tước đoạt để bù đắp”

Trong lịch sử Việt Nam, vua Trần Thái Tông (1218-1277) là vị vua đầu tiên của nhà Trần lên ngôi ngày 10/12 năm Ất Dậu (1226), niên hiệu là Kiến Trung. Đến năm 1236, sau 10 năm ở ngôi Hoàng Đế, do ưu tư trước thế sự, nghĩ về sự nghiệp đế vương đời trước hưng phế bất thường nên nhà vua quyết định từ bỏ ngai vàng, quyền lực lên Yên Tử tham kiến thiền sư Trúc Lâm theo con đường tu hành. Nhà vua muốn “nghe lời dân, biết được chí dân mới thấu hiểu được nỗi khó khăn của trăm họ”.

Trần Thái Tông đã rời bỏ ngôi vua trong lúc “Lòng dân đang trông đợi Bệ hạ như con đỏ trông đợi cha mẹ… sỹ thức trong nước ai nấy đều vui vẻ phục tùng, đến đứa trẻ lên bảy cũng biết Bệ Hạ là cha mẹ dân”. Đó là lời Thái sư Trần Thủ Độ cùng các quan lên Yên Tử mời đón Nhà Vua trở lại ngai vàng để lo việc quốc gia, xã tắc. Nghe lời Quốc sư nói: Phàm làm đấng quân vương phải lấy ý muốn của thiên hạ làm ý muốn của mình. Nay thiên hạ muốn đón Bệ hạ trở về, Bệ hạ không trở về sao được? Nghe vậy, Nhà vua cùng mọi người trở về kinh, miễn cưỡng mà lên ngôi báu.

Năm 1257, vua Trần Thái Tông đích thân chỉ huy nhiều trận, có mặt ở cả nơi nguy hiểm khiến quân sĩ đều nức lòng chiến đấu và đánh tan quân Mông xâm lược, đội quân mạnh nhất thế giới bấy giờ (đầu năm 1258) đem lại thái bình cho đất nước, nhường ngôi cho con là Trần Thánh Tông và lên làm Thái Thượng Hoàng, sau đó lại về am Thái Vi ở vùng núi Vỹ Lâm, cố đô Hoa Lư để an dân, lập ấp và tu hành (lúc 40 tuổi) – theo bản soạn dịch của Hòa Thượng Thích Thanh Tứ - Thiền Viện Trúc lâm Yên Tử 2006.

Trần Thái Tông đích thực là người có tài, có đức, hết lòng vì nước vì dân, không tham quyền, cố vị, tự giác rời ngai vàng, quyền lực trở về đời thường, gắn bó với dân. Tuy nhiên, cái hạn chế của chế độ phong kiến bấy giờ là cha truyền, con nối mà Trần Thái Tông không làm khác được.

Lịch sử thế giới cũng có nhiều trường hợp như vậy. Và trong xã hội hiện đại, chẳng nhìn đâu xa, ở đất nước Nhật Bản, chỉ trong vòng 5 năm qua mà có tới 6 vị thủ tướng. Gần đây nhất, vào tháng 8/2011, Thủ tướng Naoto Kan  đã từ chức vì những chỉ trích rằng ông đã chỉ đạo sai lầm trong thảm họa kép động đất - sóng thần hồi tháng 3, gây ra cuộc khủng hoảng hạt nhân tồi tệ ở Fukushima.

Còn ở Việt Nam, có những vụ từ chức cũng khá đình đám được dư luận quan tâm. Ví dụ như vụ ông Trần Đăng Tuấn, từ chối vị trí Phó Tổng Giám đốc Đài Truyền hình Việt Nam trong lúc uy tín của ông đang rất cao trong giới truyền thông. Ông Tuấn ra đi được giải thích là vì những lý do cá nhân. Tiếp nữa là vụ từ chức của ông Lại Văn Sinh – Cục trưởng Cục điện Ảnh, do để thuộc cấp rút ruột 40 tỷ đồng…

Đấy là những trường hợp hi hữu trên chính trường được mọi người quan tâm thời gian qua. Gần đây nhất, người ta lại đặt sự chú ý vào trường hợp ông Đào Văn Hưng – Chủ tịch Hội đồng quản trị Tập đoàn điện lực Việt Nam do việc đầu tư vào lĩnh vực viễn  thông gây thua lỗ hơn 1000 tỷ đồng. Hãy đặt một so sánh nhỏ (có thể là khập khiễng) khi ông Lại Văn Sinh “làm mất” 40 tỷ đồng đã tự thấy mình không còn xứng đáng tại vị, trong khi ông Chủ tịch EVN, mới chỉ tính ở một lĩnh vực, mà đã mất tới cả nghìn tỷ. Vậy mà chỉ khi có quyết định của Thủ tướng về việc miễn nhiệm ông Đào Văn Hưng, dư luận mới ngã ngửa “à ra thế!”.

Thế nhưng, dư luận lại đặt tiếp một câu hỏi: Mọi quyết định đầu tư của EVN đều được thông qua Hội đồng thành viên. Mà đã là hội đồng thì không phải chỉ có một mình ông Hưng. Vậy, còn những vị khác có phải từ chức, miễn nhiệm, kỷ luật?

Chừng nào, trong các ngành, lĩnh vực lại có những Trần Đăng Tuấn, Lại Văn Sinh… để mọi người thấy rằng, ở Việt Nam có những người dám chịu trách nhiệm về việc làm của mình và có văn hóa từ chức giống như các nước khác trên thế giới?!/.

Ý kiến:

    Nguyen Dinh Chieu -  dchieu71@yahoo.com
    Muôn đời các vị sẽ bám như sam. việc rõ rành rành, dù ai nói ngả, nói nghiêng. Trừ khi bị kỷ luật hoặc bị truy tố thì mới rời sở chứ không dễ gì mà từ chức như nước bạn đâu.
    Vũ Thành -  vuthanh@gmail.com
    Chuyện từ chức của mấy ông vua thì rõ. nếu ngày nay nếu có ông nào giám từ chức vì không làm được việc cũng quý, nhưng mấy ông hiện đại mới từ chức 2 năm gần đây không phải với lý do không làm được việc nên tự trọng mà từ chức đâu ! Thử xem , có ông nào do kẻ khác chèn không cho lên ,thì từ chức cho thiên hạ biết tay kia chèn mình ,hay có ông nào xin từ chức để khỉ bị truy tố thôi chứ không phải do tự thấy mình yếu kém mà từ chức thì mới đáng quý, còn từ chức để khỏi bị truy tố thì không đáng quý đâu ạ!
    Minh Lùn -  phuonghien_051985@yahoo.com
    Chả việc gì phải từ chức, có hâm không đấy. Chức quyền đi mua, tiền nhân dân, một vốn bốn lời cứ bỏ túi sống chết mặc bay.
    Thuy Huong -  huongthuypgiang@gmail.com
    Tôi thích bài viết củA vŨ Hạnh. Nhưng việc vua Trần Thái Tông nhường ngôi cho thái tử Trần Hoảng có nên xem là "nhường ngôi" theo nghĩa " từ chức " như thời nay không thì theo tôi cần xem lại. Lịch sử chế độ phong kiến Việt Nam luôn ghi nhận những cuộc tranh đoạt ngôi báu giữa anh em các hoàng tử, hoàn thân quốc thích sau khi vua cha băng hà. Vì vậy, Trần Cảnh và sau này đến lượt Trần Hoảng, Trần Khâm...đều nhường ngôi cho con khi mình còn tỉnh táo để làm Thái Thượng hoàng, cùng con trai coi việc nước. Giải pháp này vừa cho con trai( vua con) được tập sự, vừa tránh được việc tranh giành ngôi báu, vừa tận dụng được trí tuệ, kinh nghiệm của Vua cha.Theo tôi chỉ nên xem chuyện từ chức ở chế độ phong kiến là việc các ông quan " treo ấn từ quan", trả áo mão cho Vua khi thấy mình không còn được trọng dụng, hoặc thấy mình không còn tác dụng với đời. Giá mà ngày nay, quan chức của ta cũng ý thức được như vậy thì hay biết mấy. Hãy như nỗi lòng của một cây cầu bị gãy. Trong khi nhiều người luyến tiếc cho một công trình thế kỷ, một công trình vĩ đại bị gãy sập, thì cây cầu lại chỉ mỉm cười và nói rằng: " Khi thấy mình không còn đủ sức, không còn tác dụng nữa, thì tôi tự gãy thôi".
    Vân Anh  -  tuyny@yahoo.com
    Tôi đồngtình với tác giả Vũ Hạnh về việc từ chức ở Việt nam ta quả là chuyện rất khó khăn. Bởi chức ở ta thường kèm với quyền hành và bổng lộc. Ở nước họ, giàu rồi mới làm chính trị,nên khi không lập được công trạng trên con đường chính trị, người ta sẵn sàng từ bỏ nó( Tất nhiên là còn phụ thuộc vấn đề văn hóa, lòng tự trọng cá nhân); còn ở ta, có chức ,có quyền rồi mới giàu nhờ bổng lộc( đó là chưa nói tham nhũng). Vì vậy rời bỏ chức vụ , đồng nghĩa với rời bỏ quyền lợi, đời nào người ta dám ra đi( cũng không loại trừ quan chức ở ta tính tự trọng thấp lắm, nhiều vị sai kém rõ mười mươi, bị phê bình kiểm điểm cháy da nhưng cũng kiên quyết không chịu rời ghế. Áy mới là câu chuyện nực cười ở xứ ta.
    Hoang-Quan -  votudi177@yahoo.com.vn
    Những ông này tiếc bổng lộc do cái chức mang lại trong khi lòng tự trọng hơi có vấn đề thôi !
    Nguyễn Minh Long -  thaolongtc@yahoo.com
    Văn hóa từ chức là sản phẩm quá xa xỉ ở Việt Nam. Quyền đi với tiền, có mấy ai bỏ cho được. Nếu có văn hóa từ chức thì lại như ông Tuấn TTK LDBĐ mà thôi.